اگر راننده ای حرفه ای یا معمولی باشید، احتمالاً حداقل یک بار تجربه کرده اید که هنگام ترمزگیری، خودرو به جای حرکت مستقیم، به یک سمت کشیده می شود. این پدیده ناخوشایند نه تنها تعادل خودرو را برهم می زند، بلکه می تواند در شرایط اضطراری بسیار خطرناک باشد. بسیاری از تصادفات در جاده، به ویژه در لحظات ترمز ناگهانی، بر اثر از دست رفتن کنترل خودرو ناشی از کشیدن فرمان به یک سمت رخ می دهد.
در این مقاله با عنوان علت کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری چیست؟، قصد داریم به صورت کامل بررسی کنیم که علت کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری چیست؟ چه عوامل فنی یا غیر فنی در بروز این مشکل نقش دارند؟ و چگونه می توان به درستی آن را تشخیص و برطرف کرد؟ اگر این مشکل برای خودروی شما اتفاق افتاده یا می خواهید از آن پیشگیری کنید، این مقاله پاسخ تمام سوالات شما را به صورت فنی و کاربردی ارائه خواهد داد.
چگونه سیستم ترمز می تواند باعث کشیده شدن خودرو به یک سمت شود؟
سیستم ترمز، متشکل از اجزای مختلفی نظیر کالیپرها، دیسک ها، پدها، لوله های روغن و بوستر است. زمانی که پدال ترمز را فشار می دهید، این سیستم باید نیروی ترمز را به صورت مساوی به چرخ های جلو و عقب و سمت راست و چپ منتقل کند.
اگر به هر دلیل، این توزیع نیرو نامتقارن باشد، مثلاً یکی از کالیپرها ضعیف تر یا قوی تر از دیگری عمل کند، یا در یکی از چرخ ها لنت بیش ازحد خورده شده باشد، نیرو به طور نابرابر اعمال می شود و خودرو به سمتی که ترمز کمتر عمل کرده، منحرف می شود.
بنابراین، یکی از رایج ترین دلایل علت کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری، مشکل در قطعات سیستم ترمز است.
چگونه سیستم ترمز می تواند باعث کشیده شدن خودرو به یک سمت شود؟
عوامل موثر در کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری
عوامل زیادی وجود دارند که سبب می شوند تا در هنگام ترمزگیری فرمان به یک طرف کشیده شود. مهم ترین فاکتور ها در بروز این مشکل، به شرح زیر می باشند:
نقش عملکرد نامتقارن کالیپرهای ترمز در انحراف فرمان
کالیپرها، قطعاتی هستند که وظیفه دارند پدهای ترمز را به دیسک فشار دهند. حال اگر کالیپر سمت راست نسبت به سمت چپ، دیرتر یا ضعیف تر عمل کند، ترمزگیری نامتقارن می شود. به عنوان مثال:
- اگر کالیپر سمت چپ زودتر عمل کند، خودرو به سمت چپ کشیده می شود
- اگر کالیپر سمت راست گیر کند یا اصلاً عمل نکند، باز هم خودرو به سمت چپ کشیده می شود
در واقع، هرگونه نقص در عملکرد کالیپر (مانند گیرپاژ، نشتی روغن یا فرسودگی پیستون ها) می تواند علت مستقیم این پدیده باشد.
تاثیر لنت های غیرهمسان یا ساییده شده در کشیدن فرمان هنگام ترمزگیری
اگر در زمان تعویض لنت ها، از لنت هایی با برند یا کیفیت متفاوت استفاده شده باشد، یا یکی از آن ها بیش تر از دیگری ساییده شده باشد، در زمان ترمزگیری یکی از چرخ ها سریع تر از دیگری متوقف می شود. این تفاوت در زمان واکنش ترمز منجر به کشیده شدن خودرو به سمت لنت سالم تر یا قوی تر می شود.
بنابراین، یکی از نکات مهم برای جلوگیری از علت کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری، استفاده از لنت های همسان و تعویض هم زمان لنت های دو طرف محور است.
تاثیر لنت های غیرهمسان یا ساییده شده در کشیدن فرمان هنگام ترمزگیری
تاثیر باد لاستیک و ساییدگی غیر یکنواخت بر تعادل ترمزگیری خودرو
گرچه بسیاری گمان می کنند که تنها سیستم ترمز در این پدیده دخیل است، اما وضعیت لاستیک ها نیز می تواند نقش بزرگی ایفا کند. اگر فشار باد در یکی از چرخ ها کمتر باشد یا یکی از لاستیک ها به طور قابل توجهی ساییده شده باشد، سطح تماس آن با زمین تغییر می کند.
در چنین شرایطی، وقتی ترمز می گیرید، لاستیک ضعیف تر اصطکاک کمتری با زمین دارد و خودرو به سمتی که لاستیک سالم تر است منحرف می شود. از همین رو، تنظیم مرتب باد لاستیک ها و بررسی فرسایش آج آن ها، بخشی از پیشگیری محسوب می شود.
اثر اختلال در سیستم جلوبندی و تنظیم زاویه فرمان (Alignment)
یکی دیگر از دلایل عمده برای علت کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری، اختلال در سیستم تعلیق یا جلوبندی خودرو است. اگر زاویه چرخ ها Toe، Caster یا Camber تنظیم نباشد یا یکی از کمک فنرها فرسوده شده باشد، در زمان ترمزگیری فشار به صورت نامتقارن روی چرخ ها توزیع می شود.
نشانه های رایج اختلال جلوبندی:
- کشیده شدن فرمان حتی بدون ترمز گرفتن
- لرزش در فرمان هنگام عبور از دست انداز
- سایش نامنظم لاستیک ها
- نیاز به نگه داشتن فرمان در یک سمت برای حرکت مستقیم
تنظیم دقیق زاویه فرمان یا انجام Alignment چرخ ها می تواند این مشکل را حل کند.
تاثیر روغن ترمز آلوده یا هواگرفته بر عملکرد غیرمتوازن ترمز
روغن ترمز نقش انتقال نیروی فشرده شده از پدال به کالیپرها را بر عهده دارد. اگر این مایع، آلوده شده یا رطوبت جذب کرده باشد، در یک سمت ممکن است قدرت انتقال نیروی کمتری داشته باشد. همین طور اگر سیستم ترمز به درستی هواگیری نشده باشد، وجود حباب هوا باعث عملکرد متفاوت چرخ ها خواهد شد.
در نتیجه، اگر اخیراً روغن ترمز را تعویض کرده اید و با پدیده کشیدن فرمان مواجه شده اید، ممکن است علت آن هواگیری ناقص یا کیفیت پایین روغن باشد.
تاثیر روغن ترمز آلوده یا هواگرفته بر عملکرد غیرمتوازن ترمز
نقش سیستم ترمز ABS و مشکلات الکترونیکی در انحراف فرمان
در خودروهای مجهز به ABS، کنترل سیستم ترمز در زمان قفل شدن چرخ ها به کمک یونیت های الکترونیکی صورت می گیرد. اگر سنسور یکی از چرخ ها عملکرد نادرستی داشته باشد یا یونیت کنترل الکترونیکی دچار ایراد شده باشد، تنظیم فشار در چرخ ها مختل می شود.
برای مثال، اگر ABS فقط در یکی از چرخ ها فعال شود یا سیگنال اشتباهی دریافت کند، ترمزگیری به صورت ناهماهنگ انجام شده و فرمان به یک سمت کشیده می شود.
نشانه هایی که نشان می دهند کشیدن فرمان به یک سمت به دلیل ترمزگیری است
گاهی اوقات خودرو به طور کلی به یک سمت کشیده می شود، حتی زمانی که ترمز نمی گیرید. در چنین شرایطی مشکل معمولاً به جلوبندی یا فشار باد لاستیک مربوط است. اما اگر فقط هنگام ترمزگیری، کشش فرمان رخ می دهد، نشانه هایی وجود دارد که می توانید به آن ها دقت کنید:
- با رها کردن ترمز، خودرو به مسیر مستقیم برمی گردد
- در مسیر مستقیم و بدون ترمزگیری، فرمان کاملاً متعادل است
- هنگام ترمز گرفتن، احساس مقاومت یا گیر کردن در یک طرف فرمان دارید
این ها نشانه هایی هستند که تأیید می کنند علت کشیدن فرمان به یک سمت هنگام ترمزگیری مربوط به سیستم ترمز است.
راهکارهای عیب یابی و رفع مشکل کشیده شدن فرمان به یک سمت هنگام ترمز
برای حل این مشکل، ابتدا باید منشأ دقیق آن شناسایی شود. تعمیرکاران معمولاً مراحل زیر را انجام می دهند:
مراحل عیب یابی معمول
- بررسی وضعیت لنت ها (فرسودگی، ضخامت، همسانی)
- تست کالیپر و مشاهده گیرپاژ یا نشت روغن
- تنظیم باد لاستیک ها و بررسی ساییدگی
- بررسی روغن ترمز و هواگیری مجدد
- تست عملکرد سیستم ABS (در صورت وجود)
- بررسی کامل جلوبندی و تنظیم زاویه چرخ ها
توجه به تمام این مراحل می تواند کمک کند تاثیرات متقابل اجزای فنی به درستی درک شود و منبع اصلی مشکل مشخص گردد.
سخن پایانی
پدیده کشیده شدن فرمان هنگام ترمزگیری، اگرچه در نگاه اول ساده به نظر می رسد، اما نشانه ای از عدم تعادل در یکی از مهم ترین سیستم های ایمنی خودرو یعنی ترمز است. تشخیص به موقع و رفع این مشکل می تواند جان شما و دیگران را در جاده ها نجات دهد.
پس اگر با چنین پدیده ای مواجه شدید، آن را جدی بگیرید. چه کالیپر گیر کرده باشد، چه لنت ها ناسازگار باشند، چه لاستیک ها دچار ایراد شده باشند، در هر صورت باید علت اصلی پیدا و رفع شود. مراقبت از سیستم ترمز، مراقبت از زندگی است.
سوالات متداول
- آیا کشیده شدن فرمان همیشه به سیستم ترمز مربوط است؟
خیر. اگر کشیدن فرمان فقط هنگام ترمزگیری رخ دهد، به احتمال زیاد مربوط به ترمز است. اما اگر در کل رانندگی رخ دهد، ممکن است مشکل از جلوبندی، فرمان یا لاستیک باشد.
- آیا باد کم در یکی از لاستیک ها می تواند باعث انحراف هنگام ترمز شود؟
بله. فشار باد نامناسب باعث تغییر در سطح تماس لاستیک با جاده می شود که در ترمزگیری باعث عدم تعادل نیروها خواهد شد.
- آیا سیستم ABS می تواند علت این مشکل باشد؟
بله. در صورت خرابی سنسور ABS یا عملکرد نامنظم، فشار ترمز به صورت ناهماهنگ بین چرخ ها توزیع می شود و فرمان به یک سمت کشیده می شود.